Lạ lùng sông nước Cà Mau

    Từ thành phố Cà Mau đến Đất Mũi (huyện Ngọc Hiển), ca nô cao tốc xuất phát từ bến Gành Hào, bỏ lại phía sau cảnh nhộn nhịp của phố chợ trên sông, lướt như gió trên kênh sáng Hòa Trung chỉ mất chừng 2 giờ, tàu đã tới bến cuối cùng xã Đất Mũi. Trên đường, ca nô đỗ các bến cho khách lên xuống. Đầu tiên là bến Hòa Trung, Bà Đập, Chà Là,  Bà Hính, Cái Keo,  Kinh Tắc,  Năm Căn... Tàu lướt ngang khu du lịch Khai Long nổi tiếng, qua bao sông lớn, sông nhỏ, bao cánh rừng đước biếc xanh. Nhưng muốn tới cột mốc cuối cùng trên đất liền Tổ quốc được dựng năm 1995 mang số 0001, bạn phải đi xuồng composite chừng hai mươi phút nữa, để tới ấp Bào Nhỏ.

Mũi đất Cà Mau
Chiều Đất Mũi
    Ấp Bào Nhỏ còn có khu du lịch Đất Mũi đang hình thành với con đường như chiếc cầu gỗ hẹp, ngoằn ngoèo, len lỏi giữa rừng đước bạt ngàn và dưới trời xanh thăm thẳm. Liền với chân rừng là biển. Biển tít tắp, trùng trùng. Vào hôm trời quang, đứng trên cao có thể nhìn thấy đảo Hòn Khoai nhô lên thăm thẳm như giọt mực tàu quá lớn mà ông trời bất ngờ nhỏ xuống.

Nơi chót mũi Cà Mau
Xuồng cao tốc trên sông nước Cà Mau
    Phải qua bao năm tháng hy sinh, gian khổ, phải đổ biết bao xương máu của mấy thế hệ, hôm nay mọi người mới có quyền thênh thang đi trên sông nước Cà Mau. Cà Mau hôm nay tấp nập trên bến dưới thuyền. Phố chợ chạy dài theo hai bờ sông Gành Hào, trước khi nhập vào ngã ba với kênh xáng Hòa Trung. Phố chợ trên bến Năm Căn, hai bên bờ sông Ông Trang. Khách muốn đi chỉ cần đứng trước nhà ở hai bên sông, nhoài người ra gọi là ca nô sẽ rẽ vào đón. Ở một đoạn sông hẹp thuộc địa phận xã An Viên của Ngọc Hiển, chẳng hiểu do sóng trôi nước dạt làm cho bên bồi bên lở thế nào, hay do con người đào đắp gì đó, những cây đước khá to hai bên bờ ngập lụt bị cưa cụt chỉ còn lại thân dưới đổ nghiêng hướng ra giữa dòng như những nòng đại pháo thần công. Nhưng ca nô và xuồng máy vun vút chạy đi chạy lại chở dân lành, nên đại pháo chỉ nghiêng nòng chào đón.

Phương tiện đánh bắt thủy sản
    Người dân Cà Mau đang đua nhau nuôi tôm xuất khẩu. Ngay cửa ngõ thành phố đã thấy cả những dãy phố đề biển bán tôm giống và khách ra vào ngắm nhìn các bể giống bày mẫu. Rồi bạt ngàn những vùng nuôi tôm. Có người giàu lên vì con tôm. Cũng có người thất bại, phá sản. Chuyện làm ăn thắng bại đâu phải hiếm hoi. Đoàn du khách chúng tôi được đưa tới thăm vuông tôm ba vạn mét vuông của ông Út Chân - một nhà thơ miệt vườn có tên thật và bút danh là Nguyễn Thái Thuận. Con thuyền lá mỏng manh chở tới bảy người mà đè sóng vun vút như tên bắn trên sông. Cô gái điều khiển máy lái yêu cầu khách cúi rạp xuống mỗi khi thuyền luồn qua gầm cầu tre, đi vào dòng kênh Bố Tài nhỏ xíu, thẳng tắp. Vuông tôm của Út Chấn ở ấp Sở Tại, xã Lương Thế Trân, huyện Cái Nước và thuyền lá cập ngay trước chòi. Ngồi quanh những ly rượu và nồi cá vồ đang sôi sùng sục, chúng tôi chăm chú nghe Út Chấn nói về con tôm. Nó lớn nhanh, nhưng chăm sóc và trông coi cũng vất vả. Giống. Nuôi. Nước vào ra. Bệnh tật. Gió bão. Phải canh chừng cả con còng cọc, con rái cá, con bâu bầu có thể bắt trộm tôm bất cứ lúc nào. Con tôm từ nơi đây đã sang tới Hàn Quốc, Nhật Bản và Mỹ. Người dân nuôi tôm ở Cà Mau hôm nay rất quan tâm việc thực thi hiệp định thương mại Việt - Mỹ.

Xuồng composite, phương tiện phổ biến của người dân trên sông nước Cà Mau
    Đất đai ở Cà Mau đang sinh sôi nảy nở. Bãi Khai Long có hàng dương xanh ngát, có bờ cát chạy dài tới sáu cây số và rộng hàng trăm mét, mỗi năm phù sa lại lấn biển ở chính nơi đây từ tám mươi đến một trăm mét nữa. Điều thú vị là đất mở ra tới đâu, cây mắm mọc lên tới đó, như là để giữ đất đừng có trôi đi, khi thớ đất đã se kết tầng cây đước lao tới, nhanh chóng cùng với mắm tạo thành rừng. Trong rừng Cà Mau lạ nhất vẫn là cây đước. Khi cây cao ngang thân người là rễ phụ đâm ra. Nó thẳng, gần như cái que chứ không mềm tua tủa như rễ phụ ở cây đa hay cây si ngoài Bắc. Những nan rễ phụ ấy cắm trên đất