1
Nhiệt liệt chào mừng
các thầy cô giáo về dự tiết học Ngữ văn
2
KIỂM TRA BÀI CŨ

Taïi sao Hoaøi Thanh laïi noùi: “ Vaên chöông seõ laø hình dung cuûa söï soáng muoân hình vaïn traïng” ?
A. Vì cuoäc soáng trong vaên chöông chaân thaät hôn trong baát kì moät loaïi hình naøo khaùc.
B. Vì nhieäm vuï cuûa caùc nhaø vaên laø phaûi ghi cheùp laïi taát caû nhöõng gì oâng ta nhìn thaáy ngoaøi ñôøi .
C. Vì vaên chöông coù nhieäm vuï phaûn aùnh ñôøi soáng phong phuù vaø ña daïng cuûa con ngöôøi vaø xaõ hoäi .
D. Caû A,B vaø C ñeàu sai
3
4
5

Nêu những hiểu biết của em về tác giả?



1-Tác giả: Phạm Duy Tốn (1883-1924) quê ở làng Phượng Vũ,huyện Thường Tín( Hà Tây)
Bút danh: Thọ An có thành tựu đầu tiên về thể loại truyện ngắn.
6
2- Tác phẩm: sống chết mặc mặc bay được trích từ tác phẩm “Nam Phong” năm 1918, được xem là tác phẩm thành công nhất của ông
Truyện “sống chết mặc bay” được trích từ tác phẩm nào?
7
2. Khái niệm :
Truyện ngắn hiện đại xuất hiện muộn trong lịch sử văn học nước ta, thiên về kể chuyện thật, gần với kí với sự việc, cốt truyện phức tạp hướng vào việc khắc họa hiện tượng phát hiện bản chất trong quan hệ nhân sinh hay đời sống trong tâm hồn con người. Đặc biệt cốt truyện thường ngắn, diễn ra trong một thời gian hạn chế.
8
Để đọc tốt văn bản này em cần lưu ý điều gì?
Chú ý phân biệt các giọng đọc:
+ Giọng kể - tả của tác giả.
+ Giọng quan phụ mẫu luôn hách dịch, hống hách, nạt nộ.
+ Giọng sợ sệt, khúm núm của thầy đề, dân phu.

9
Em hãy kể tóm tắt thật ngắn gọn nội dung câu chuyện “Sống chết mặc bay”?
Tóm tắt nội dung câu chuyện:
- Gần 1 giờ đêm, trời mưa tầm tã, nước sông Nhị Hà ngày một dâng cao. Nhân dân ai cũng lo lắng, kẻ cuốc, người thuổng đi hộ đê.
-Trong khi đó quan phủ cùng nha lại đánh tổ tôm trong đình.
Khi nghe tin có người nhà quê bẩm báo đê vỡ, quan quát nạt và buông một câu “mặc kệ”…
Cảnh đê vỡ, nhân dân lâm vào tình cảnh thảm sầu.
10
Theo em truyện có thể chia làm mấy phần? Nêu nội dung của từng phần?
Truyện chia làm 3 phần:
+ Phần 1: “Từ đầu ... hỏng mất”:
Cảnh đê sắp vỡ
+ Phần 2:“Tiếp theo ... điếu mày!”:
Cảnh trong đình .
+ Phần 3: Phần còn lại:
Cảnh đê vỡ
11
Trong 3 phần nội dung đó, phần nội dung nào là chính? Vì sao em xác định được như thế?
Phần 2 là phần nội dung chính của văn bản, vì đây là dung lượng kể và tả dài nhất trong văn bản, tác giả tập trung làm nổi bật nhân vật chính là quan phụ mẫu.
12
Quan sát hai bức tranh trên và trả lời câu hỏi:
Theo em hai bức tranh trên được vẽ với dụng ý gì?
Hai bức tranh này minh hoạ cho nội dung chính của truyện tạo hai cảnh tương phản, giữa cảnh ăn chơi vô trách nhiệm của bọn quan lại và cảnh nhân dân đang ra sức cứu đê.
13
Đọc phần 1 “Từ đầu ... hỏng mất”: Cho biết cảnh đê sắp vỡ được miêu tả bằng các chi tiết nào? (Về thời gian, địa điểm, hoàn cảnh)
- Thời gian: Gần một giờ đêm
- Địa điểm: Khúc đê làng X thuộc phủ X
- Hoàn cảnh: Trời mưa tầm tã, nước sông Nhị Hà lên to, khúc đê hai, ba đoạn đã bị thẩm lậu.
a) Cảnh đê sắp vỡ
14
Theo em, bối cảnh ấy đã gợi lên điều gì?
Thiên tai đang từng lúc giáng xuống, đe doạ cuộc sống của người dân
Tên sông được nói cụ thể (Sông Nhị Hà), nhưng tên làng, tên phủ được ghi bằng ký hiệu (làng X thuộc Phủ X). Điều đó thể hiện dụng ý gì của tác giả?
Tác giả muốn bạn đọc hiểu câu chuyện này không chỉ xẩy ra ở một nơi mà có thể là phổ biến nhiều nơi trên đất nước ta.
15
Tìm những chi tiết miêu tả độ mưa, độ nước và tình thế của khúc đê ?

- Mưa tầm tã (ngày càng to).


- Nước lên to quá (ngày càng dâng cao)


- Khúc đê núng thế - thẩm lậu (ngày càng nguy hiểm)
16
Nghệ thuật tiêu biểu của đoạn này là gì ? Em hiểu gì về biện pháp nghệ thuật này ? Tác dụng của nó ra sao ?

-Tăng cấp: Lần lượt đưa thêm chi tiết và chi tiết sau cao hơn chi tiết trước.
-Tác dụng: Sức nước hung bạo đang đe dọa đời sống của người dân
17
Nh?ng ngu?i dân hộ đê được miêu tả thông qua những chi tiết nào ?
Kẻ thì thuổng, người thì cuốc .
Bên cạnh hình ảnh con người còn có những âm thanh gì ?
Tiếng trống, tiếng tù và, tiếng người gọi nhau xao xác.
Âm thanh đó gợi lên một không khí hộ đê như thế nào ?
- Không khí khẩn cấp, nguy hiểm .
18
Trước tình cảnh đó tác giả đả bộc lộ tâm trạng của mình qua những câu văn nào? Đó là tâm trạng gì?
Than ôi ! Lo thay ! Nguy thay !
Biểu cảm trực tiếp, tâm trạng lo lắng cảm thông
Ngoài phép tăng cấp ở đoạn này tác giả còn sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Em biết gì về biện pháp đó? Hãy nêu cụ thể ?
Tương phản: Tạo ra những hành động những cảnh tượng trái ngược nhau.
Sức người Sức trời
Thế đê Thế nước
19
Qua đó em có nhận xét gì về cảnh tượng hộ đê của những người dân phu ?
Cảnh tượng nhốn nháo, căng thẳng, sợ hãi và bất lực.
Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ, nghệ thuật nào để miêu tả cảnh hộ đê ?
Ngôn ngữ miêu tả tập trung, liệt kê, động từ mạnh dồn dập, hình ảnh so sánh.
Ngôn ngữ và nghệ thuật miêu tả này giúp người đọc hình dung được điều gì ?
- Người đọc như trục tiếp nghe thấy, nhìn thấy việc có thật.
20
Trong truyện này, phần mở đầu có vai trò (thắt nút), ý nghĩa “thắt nút” ở đây là gì?
Qua phân tích đoạn 1 ta thấy phần mở đầu có vai trò thắt nút tức là tạo tình huống có vấn đề “đê sắp vỡ”để từ đó các sự việc kế tiếp xẩy ra.
21
CẢNH VỠ ĐÊ
22
23
24
25
26
27
28
29
30

Củng cố( Thảo luận nhóm)
Miêu tả cảnh tượng nhân dân đang vật lộn căng thẳng, vất vả đến cực độ trước nguy cơ đê vỡ tác giả nhằm dụng ý gì ?
Nói lên thiên tai đang từng lúc giáng xuống đe dọa cuộc sống của người dân.
Nói lên sự thắng thế của con người trước thiên nhiên.
Nói lên sự căng thẳng của quan phủ và bọn lính đi hộ đê.
Nói lên sự yếu kém của thế đê trước thế nước .
31
HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

Đọc lại toàn bộ văn bản và chỉ ra phép tăng cấp và tương phản trong đoạn 1


Chuẩn bị bài mới:
Tiếp tục soạn phần còn lại, trong tâm là phần 2

32
Xin chân thành cảm ơn !